خبرنامه آزمون‌يارِ پويا

 

بهمن ماه 1387، شماره 10

 

 

 

 

 

 

ورود به سايت آزمون‌يارِ پويا

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

معرفي آزمون

مقياس جهت‌گيري مذهبي آلپورت

آلپورت و راس در سال 1950 اين مقياس را براي سنجش جهت‌گيري‌هاي دروني و بيروني مذهب تهيه كردند. اين آزمون در سال 1378 ترجمه و هنجاريابي شده است و شامل 21 عبارت است.

توجه: اين آزمون جهت بهره‌برداري علاقندان، در شركت آزمون‌يارِ پويا موجود است.

 

       مقاله

كاربردهاي ابزار هاي سنجش گوناگون در باره خويشتن باوري

             مقوله خويشتن پنداري به عنوان يكي از معروفترين موضوعات در ادبيات روانشناسي بشمار مي‌آيد. با وجودي كه در سايت تحقيقاتي ERIC حدود6000 مطلب در اين خصوص نوشته شده است ولي متأسفانه هنوز هم اين اصطلاح براي عموم ناشناخته بوده و تعريف شفافي از آن ارائه نشده است و در خصوص پديده«خود» حدود15 مفهوم مختلف مطرح شده است(استرين،1993). در بسياري از مقالات اصطلاحات خويشتن پنداري، عزت نفس و پذيرش خويش اغلب به جاي يكديگر بكار گرفته مي‌شوند و اين امر از وجود ديدگاه مختلف افراد جامعه نسبت به روانشناختي خودشان برمي‌خيزند. احتمالاً مهمترين تعريف خويشتن پنداري به ارزيابي فرد از خود مربوط مي‌باشد كه در اصطلاح روانشناختي از آن به عنوان خويشتن پنداري عمومي ياد مي‌شود. اين تعريف از ديدگاه مشاوران علم روانشناسي داراي مفهوم باثباتي است(استرين،1993). امروزه آيتمهاي موجود در معيار عزت نفس روزنبرگ(1965) در تحقيقات گوناگون مفاهيم عمومي خويشتن پنداري را دربر مي‌گيرد و از آن استفاده مي‌شود.

    معيار مرسوم ديگر كه براي ارزيابي خويشتن پنداري كاربرد دارد، بنام معيار تنسي در خصوص خويشتن پنداري1 معروف است كه توسط فيتز2در سال1991 تدوين و طراحي شده است. علاوه بر اين جنبه‌هاي مختلف خويشتن پنداري از قبيل خويشتن پنداري تحصيلي خويشتن پنداري در خصوص ماهيت بدن خود وغيره نيز به عنوان اجزاي دقيق در خويشتن پنداري مطرح شده‌اند و در15 سال اخير تحقيقات گسترده‌اي در خصوص اين زيرساختارها انجام شده است درپي اين تحقيقات نسخه جديدتر ارزيابي خويشتن پنداري از جنبه‌هاي مختلف توسط مارش1 در سال1992 تحت عنوان پرسشنامه شماره1، 2،3 خود- توصيفي در خصوص سنين7 سال تا سنين بلوغ جواني تدوين و طراحي شده‌اند. بطور كلي بايد گفت كه خويشتن پنداري به«ديدگاه فرد درباره خودش» اطلاق مي‌شود. ويلي2 در سال1974 اعلام نمود كه با مقايسه وقايع خارجي نمي‌توان ارتباطي با ارزيابي خويشتن پنداري فرد برقرار نمود. بعبارت ديگر با مشاهده و ثبت وقايع اطراف محيط زندگي فرد نمي‌توان چگونگي خويشتن پنداريش را پيشگويي نمود و هر فرد بايد از زبان خودش، عقايد خود را در مورد شخصيت خويش ابراز نمايند.

    در ارزيابي خويشتن پنداري افراد با خواندن يك سري از جملات، موافقت و يا عدم موافقت خود را در پاسخهاي ليكرتي5 تا 7 گزينه‌اي اعلام مي‌نمايند. در اين پرسشنامه‌ها اطلاعات مهم كيفي نهفته است و فرد با انتخاب گزينه مورد نظر عقيده نسبي خويش را نسبت به جمله مورد نظر اعلام مي‌نمايد. مشاوران و يا افرادي كه خواهان ارزيابي خويشتن پنداري در افراد مورد بررسي خويش مي‌باشند، بايد به نكات مهمي از قبيل نوع معيار و شاخص بكار گرفته شده، ميزان قابليت روش ارزيابي مورد نظر و مناسب و بكار بردن روش مورد نظر در موقعيتهاي باليني يا تحقيقاتي توجه نمايند. زيرا در هر كدام از شرايط فوق موقعيت پاسخ‌دهندگان تغيير مي‌كند و با يكديگر متفاوت است(برنز،1979). نكته اول در كابرد ارزيابي مورد نظر اين است كه فرد مورد پژوهش بايد تا حد كافي«خودآگاهي» داشته باشد. بطور مثال كودكان كم سن و سال داراي آگاهي هوشمندانه از ادراكات خويش نيستند و بنابراين بايد در خصوص اين گروههاي سني دقت بيشتري اعمال شود. دوم اينكه حتي معيارهاي ارزيابي كه توسط خود افراد بايد خوانده و پاسخ داده شود، ممكن است در برخي موارد به توضيحات كلامي نياز داشته باشند.

    خويشتن پنداري افراد بيانگر ميزان تجارب آنها در ارزيابي از«خود» است. هيچ راهي براي تغيير سريع اعتقادات افراد نسبت به خودشان وجود ندارد و اين كار مستلزم  زمان مي‌باشد. اگر فردي احساس بي‌كفايتي، حماقت و عدم توانايي براي ايجاد تغيير در زندگيش مي‌كند، چگونه مي‌تواند انگيزه لازم براي ايجاد تغيير را بدست آورد؟ بعضي از افراد اين كار را غيرممكن مي‌دانند و نهايتاً دچار افسردگي مي‌شوند و نهايتاً ممكن است به يك درمانگر نياز پيدا كنند. در فرهنگ جامعه ما بسياري از افراد هستند كه به آرزوهاي بزرگ مي‌انديشند، هزاران نفر در فكر اين هستند كه روزي فردي سرشناس در جامعه خود شوند.

    روشهاي مختلفي براي تغيير ميزان خويشتن پنداري افراد وجود دارد. در يك روش با تمركز بر روي تفكرات و سخنان دروني خودمان مي‌توانيم در خويشتن پنداري خويش تغييراتي ايجاد كنيم.

    مك‌كاي و فانينگ در سال1987 در كتاب خود هيچ حمايتي از اين روش نشان ندادند. ولي روش‌هاي شناختي مشابه با اين روش مؤثر بودند. به عنوان مثال تكرار جملات مثبت، درست در قبل از كشيدن سيگار سبب افزايش عزت نفس افراد مي‌شود(هوم و توستي،1970). يكي از مزاياي اين روش اين است كه بر روي جزئيات آسيب‌رسان تفكرات افراد تأكيد نموده و آنها را تشويق به تأكيد بر افراد مثبت مي‌نمايند. احتمالاً ما به آن حدي كه فكر مي‌كنيم بد نيستيم. ممكن است ما نكات خوب رفتارهاي خويش را كتمان نماييم. تعداد زيادي از افراد به مرور انكار خود در زندگي روزمره عادت ندارند.

 

تعريف خويشتن پنداري و نظريه‌هاي وابسته به آن

    آدلر در تئوري خود در ارتباط با مفهوم شيوه زندگي به بيان خويشتن پنداري پرداخته است. ولي مفهوم خود يا خويشتن پنداري را، اعتقاد به اينكه«من كه هستم» تعريف مي‌كند(كريسني،1991). به نظر آدلر(1963) اگر هدف از انجام هر رفتار مشخص گردد، عواقب و نيز مسير تكاملي آن رفتار به سادگي معين خواهد گرديد. يعني با شناسايي رفتار به سادگي مي‌توان مسير رفتار فرد را مشخص نمود(به نقل از شفيع‌آبادي،1379، ص198).

    راجرز در تئوري خود در بيان خويشتن پنداري مي‌نويسد: 

هر انساني در دنياي متغير و متحولي از تجربيات گوناگون زندگي مي‌كند كه فقط خودش در مركز آن جهان هستي قرار دارد. فرد يا ارگانيزم بر اساس تجربه و درك خودش از زمينه تجربي، نسبت به آن واكنش نشان مي‌دهد. او تجارب خود را واقعيت تلقي مي‌كند و براي او واقعيت همان چيزي است كه او تجربه مي‌كند. رفتار نتيجه ادراك فرد است و فرد به طريقي كه واقعيت را ادراك و توصيف مي‌كند نسبت به آن واكنش نشان مي‌دهد. ارگانيزم به زمينه پديده‌اي و ادراكي خود، به صورت يك كل سازمان يافته پاسخ مي‌دهد. پاسخهاي جسماني و رواني ارگانيزم به وقايع خارجي به صورت يك كل سازمان يافته و هدف جويانه است. مثلاً اگر آب بدن كاهش يابد، تمام اجزاي ارگانيزم به تلاش مي‌پردازند تا اين كمبود را تأمين نمايند. ارگانيزم يك تمايل انساني ذاتي و يك تلاش اصلي دارد و آن تمايل به تحقق بخشيدن و حفظ و تعالي خويش است و اين پايه و اساس فعاليتهاي او را تشكيل مي‌دهد. تمام نيازهاي رواني و جسماني فرد را مي‌توان جنبه‌هايي از همين نياز بنيادي دانست. تحت تأثير اين تمايل اساسي، ارگانيزم در جهت رشد، خودشكفتگي، بقاء و تعالي، خود رهبري، خود نظمي، خود مختاري، مسئوليت و تسلط بر نفس حركت مي‌كند. مهمترين موضوع براي درك و فهم رفتار فرد آن است كه آن را در چهارچوب مرجع قياس دروني او مورد توجه و بررسي قرار دهيم. بنابراين راه براي شناخت رفتار فرد آن است كه قالب مرجع قياس دروني او شناسايي شود و به مسائل به همان طريقي نگريسته شود كه خود فرد به آنها مي‌نگرد. از كل زمينه ادراكي به تدريج بخشي بنام «خود» متمايز و متجلي مي‌شود كه«مفهوم خود» نيز ناميده مي‌شود. مفهوم خود ابعادي دارد و هر بعد آن داراي ارزشهايي است. راجرز معتقد است كه بر اثر تعامل فرد با محيط و خصوصاً در سايه ارزشيابي فرد از تعامل خود با ديگران سازمان«خود» شكل مي‌گيرد(شرتزر،1984).

     شفيع‌آبادي در تئوري خود در بيان خويشتن پنداري مي‌نويسد:

خويشتن پنداري تا حدود زيادي تعيين كننده مسير رفتار است. خويشتن پنداري قضاوتي است كه فرد در زمينه هاي موفقيت ،ارزش ها ،توانايي ها ،اهميت و اعتبار فردي دارد .جواب به برخي از سئوالات نظير آيا من فرد موفقي در زندگي هستم؟ آيا من قادرم چنين كاري را با موفقيت به پايان برسانم؟ نشان دهنده نوع خويشتن پنداري فرد مي باشد.

قضاوت فرد در مورد خود نه فقط در انتخاب شغل بلكه در تععيين رفتار و مسير زندگي نيز موثر است. تحقيقات معلوم داشته‌اند كه يكي از علل مهم عدم موفقيت دانش آموزان مدارس قضاوت منفي آنها در باره خودشان است. دانش آموزي كه خود را كودن مي انگارد انگيزه اي براي مطالعه و يادگيري و تلاش ندارد. بر اثر نبودن انگيزه كودك تلاش نمي كند و در نتيجه مردود مي شود. اگر فردي خود را موجودي ارزشمند و كارامد بيانگارد خواهد كوشيد قضاوتش را به مرحله عمل در آورد. موفقيت ها، ارزش ها و توانايي ها در ايجاد نوع شيوه زندگي موثرند. ضمن گفتگوهاي روزانه ،با افرادي مواجه مي شويم كه مي گويند براي چنين كاري آفريده نشده اند . با داشتن چنين عقيده  و تصور ،فرد درصدد احراز آن شغل بر نخواهد آمد . همچنين از گفته معلوم  مي‌شود كه خويشتن پنداري تا حدود زياد نوع شغل فرد را مشخص مي‌سازد.  به نظر كوپر اسميت (1967) افرادي كه خويشتن پنداري مثبت دارند زندگي موفقيت آميزي را سپري مي‌سازند. از سوي ديگر خويشتن پنداري منفي به احساس حقارت: ناتواني: پريشاني و بي هدفي منجر مي‌شود . فردي كه خود را براي انجام شغل معيني مستعد و لايق نميداند جهت احراز و اشتغال به شغل مورد نظر تلاشي نخواهد كرد. فرد معمولا ضمن انتخاب شغل به خود ميگويد من چنين فردي هستم لذا بايد به انجام چنان شغلي بپردازم .خويشتن پنداري از چهار عامل مهم يعني طرز تلقي و عقايد وا لدين: طرز تلقي همقطاران : طرز تلقي كاركنان آموزشگاه و علايق شخصي تشكيل مي‌شود. هر كدام از اين عوامل در ايجاد نوع و ميزان خويشتن پنداري فرد نقش عمده اي دارد . مجموعه عوامل فوق در پيش بيني موفقيت، ارزشمندي، توانايي و اهميت فرد مؤثر هستند. محيط خانواده و آموزشگاه كه از منابع اوليه تماس كودك با دنياي خارج هستند در پرورش نوع خويشتن پنداري كودك بسيار مهم مي باشند. وا لدين و معلمان بايد دانش آموزان را در شناخت توانايي ها : محدوديت ها : و علايق كمك نمايند . به نظر جوردن (1963) رفتار اكتشافي فرد به سادگي قادر خواهد بود.(1)  توانايي ها و نيز محدوديت هاي خود را به طور واقع بينا نه ارزيابي نمايد. (2) بطور بهتر وعملي تري خود را با سايرين مقايسه كند . (3) منابع جديدي را براي خود شناسي  دقيق تر كشف نمايد. (4) تصميمات صحيح تر و بهتري  اتخاذ نمايد. آموزشگاه بعنوان يكي از عوامل تقويت كننده رفتار ا كتشا في؛ بايد اطلاعات دقيق و موثق در اختيار دانش آموزان قرار دهد . با تهيه و تنظيم برنامه تعليم و تربيت مناسب براي آموزش والدين مي توان خويشتن پنداري مثبت در كودكان را تقويت نمود. براي كسب اطلاع بيشتر به اثر ديگر مؤلف تحت عنوان فنون تربيت كودك مراجعه نمائيد (شفيع‌آبادي،1374).

زندگي امروز، يعني قدرت انتخاب، انتخاب براي همه چيز، از لباس و اتومبيل و خانه گرفته تا برنامه‌هاي تلويزيون و تئاتر و سينما و موسيقي و انتخاب رشته تحصيلي گرفته تا انتخاب شغل. شغلي كه در قديم در خانواده امري موروثي بود وغير قابل انتخاب. امروزه مثل تمام كالاهاي ديگر قابل انتخاب است. در زندگي اجتماعي انتخاب شغل از جمله مسائلي است كه افراد را به خود مشغول مي‌كند و بخشي از انرژي رواني و فكري آنها صرف اين مسئله مي‌شود. در صورتي كه افراد به ديدگاههاي اصلي خود در زندگي دست يابند، با فراغ بال و با تمام توان و انرژي فكري و جسمي خود به كار مي‌پردازند(شاكري‌نيا، 1376).

 

 

 

 

سخنراني‌ ماهانه‌ و كارگاه‌ آموزشي انجمن روانشناسي ايران

سخنراني دکتر ابوالقاسم نوری تحت عنوان «تشخیص در بالندگی سازمانی» پنجشنبه 17 بهمن‌ماه 1387

شايان ذكر استكليه‌ی سخنراني‌ها ساعت 9 صبح، در محل پژوهشکده علوم شناختي (خيابان ولي‌عصر- بالاتر از زرتشت شرقي، كوچه پزشك‌پور، پلاك 17) برگزار خواهد گرديد.

عنوان کارگاه آموزشی: مشاوره‌ ازدواج                               نام مدرس: دکتر محمدعلی بشارت

زمان برگزاری: 16 و 17 بهمن  1387                                          شرایط شرکت در کارگاه: روانشناس و مشاور

ظرفیت کارگاه: 30  نفر

 

 

 

                  معرفي كتاب

روش‌شناسی آزمایشی

نویسنده: لاری بی کریستینس؛ مترجم: دکتر علی دلاور؛ سال انتشار: 1387؛ ناشر: انتشارات رشد.

کتاب روش‌شناسی آزمایشی دارای 15 فصل به شرح زیر است:

فصل 1: علم چیست؟

فصل 2: روش‌های توصیفی پژوهش

فصل 3: روش پژوهش آزمایشی

فصل 4: شناسایی مساله و تدوین فرضیه

فصل 5: ملاحظات اخلاقی

فصل 6: متغیرهای مورد استفاده در آزمایش

فصل 7: کنترل در آزمایش

فصل 8: روش‌های دستیابی به ثبات

فصل 9: طرح پژوهش آزمایشی

فصل 10: طرح‌های شبه‌آزمایشی

فصل 11: طرح‌های تحقیق تک‌آزمودنی

فصل 12: گردآوری داده‌ها

فصل 13: فرضیه‌آزمایی

فصل 14: اعتبار بیرونی

فصل 15: نحوه‌ی ارایه‌ی گزارش پژوهش

بر اساس نظر نویسنده، کتاب نکات متعدد اصول کلیدی فرایندهای پژوهشی را به کمک مثال‌های واضح تا حد ممکن به روشنی و سادگی توضیح می‌دهد.

 

      

 

                 اخبار همايش‌ها

دومين کنگره سراسری پژوهشهای روانشناسی بالینی در ایران" توسط انجمن علمی روانشناسی بالینی ایران، روزهای 29 و 30 بهمن و اول اسفند 1387 برگزار می‌شود.

کنگره بین‌المللی روان‌شناسی کاربردی در ورزش قهرمانی 14 و 15 بهمن ماه توسط آکادمی ملی المپیک و پاراالمپیک و کمیته‌ی ملی المپیک جمهوری اسلامی ایران با محورهای زیر برگزار می‌شود:

کاربرد روان‌شناسی در ورزش قهرمانی

مداخلات روان‌شناختی برای ارتقای عملکرد ورزشی

شیوه‌ی افزایش مهارت‌های روانی در قهرمانان

شیوه‌های مصاحبه و مشاوره

برای کسب اطلاعات بیشتر به آدرس زیر مراجعه نمایید:
www.olympicacademy.ir
نشانی دبیرخانه همایش:

تهران خیابان ولی عصر، ابتدای بزرگراه نیایش، مجموعه ورزشی انقلاب ، آکادمی ملی المپیک، مرکز روانشناسی ورزشی

تلفکس مرکز روانشناسی ورزشی: 22019891

شانزدهمين نشست بين‌المللي انجمن روانسنجي در كمبريج در فاصله 20 لغايت 24 جولاي 2009 برگزار خواهد شد. آدرس كنگره:            http://www.thepsychometricscentre.com/

معرفي كتاب و اخبار همايش از خبرنامه انجمن روانشناسان ايران نقل شده است.

 

اساتيد، دانشجويان و كليه علاقمندان حوزه‌ هاي علوم رفتاري، در صورت تمايل مي‌توانند با ارسال آثار خود، ما را در اين تلاش علمي –  فرهنگي ياري نمايند.

منتظر پيشنهادات و انتقادات سازندة شما هستيم.