باسمهتعالي
خبرنامه آزمونيارِ پويا
شهریور ماه 1389، شماره 19
مقاله
مقدمهاي بر مدل و پرسشنامه شخصيتي هگزاكو
يكي از تلاشهاي اساسي روانشناسان شخصيت در قرن بيستم، تلاش براي پايهگذاري مدل ساختاري بهينهاي براي صفات شخصيتي بود. در طي دو دهه اخير توافقي نسبي حاصل شده كه شخصيت ميتواند در پنج بعد خلاصه شود كه اين به پنج عامل بزرگ معروف شد (لي و همكاران، 2005) (Extraversion) برونگراييStability Emotional) ) ثبات هيجاني در مقابل رواننژندي(Neuroticism) ،(Conscientiousness) باوجدان بودن،(Agreeableness) سازگار بودن يا(Openness to Experience) گشودگي و خرد/ پندار (Intellect/Imagination) .
تجارب تحقيقات حوزه شخصيت در طي دهه هاي گذشته به صورت وسيع از فرمهاي پنج بزرگ و مدل پنج عاملي استفاده كردهاند. برخلاف پذيرش گسترده مدل پنج عاملي به عنوان طبقهبندي بهينهاي از اختلاف صفات شخصيتي، برخي پژوهشگران توجهشان را به صفاتي از شخصيت معطوف داشته اند كه خارج از قالب مدل پنج عاملي است.
در سال هاي اخير پژوهشگران با بررسي و تحليل نتايج به دست آمده از خودگزارش دهي يا گزارش همسالان، به طور شگفت انگيز دريافتند كه نتايج به دست آمده با شش عامل سازگاري دارد. اين نتايج از زبانهايي نظير هلندي، زبان فرانسوي، زبان آلماني، زبان مجارستاني، ايتاليايي، كره اي و لهستاني به دست آمدند (ر. ك آشتون و همكاران، 2004).
در اين چاره سازي شش عاملي، پنج مورد از عاملها به صورت گسترده با مدل پنج عاملي شباهت داشتند به جز اين كه جايگاه توافق پذيري و ثبات هيجاني در پنج عاملي عوض شد. به ويژه محتواهاي مربوط به (patience) صبوري در مقابل بدخلقي (ill-temper) به جاي ثبات هيجاني به عنوان زيرمجموعه سازگار بودن تعريف شدند. به هر حال جذاب ترين شكل اين راهكار، ظهور شش عاملي بود. اخيرا آشتون و لي (2004) اين ابعاد شخصيت استخراج شده از مطالعات واژهاي را هگزاكو ناميدند كه اختصاري است براي صداقت – تواضع، تهييج پذيري، برون گرايي، سازگار بودن، با وجدان بودن، و گشودگي به تجربه.
صداقت – تواضع و زیرمقیاس ها: عاملي كه نوعاً با صداقت، بي طرفي، خلوص، فروتني و فقدان حرص و طمع كه هم در پنج و هم در شش عامل بزرگ ساختار شخصيت ديده شده است (آشتون و همكاران، 2004). اضافه شدن اين بعد به عنوان يكي از مهم ترين مشخصه هاي مدل هگزاكو واقع شد. در واقع يك جدايي اساسي از پنج عامل بزرگ بود. رويه هاي اين بعد در هگزاكو پي.آي در چهار رويه متمايز خلاصه شده است: خلوص، بيطرفي، دوري از طمع، و فروتني.
تهييج پذيري و زیرمقیاس ها: با ويژگيهايي نظير: اضطراب، واكنش عاطفي در مقابل خاطر جمعي( اعتماد به نفس) ، سفت و سختي و شجاعت تعريف شده است. با جمعبندي تفات ها، آشتون و لي (2004) پيشنهاد ميكنند كه تهييج پذيري ميتواند نام مناسبي براي اين بعد باشد. رويه هاي اين بعد در هگزاكو پي.آي در چهار رويه متمايز خلاصه شده است: ترسو بودن، اضطراب، وابستگي، و گرايش به احساسات.
برونگرايي و زیرمقیاس ها: محتوياتش شامل حراف بودن، معاشرتي، بشاش بودن در مقابل خجول، منفعل، كم تحرك بودن تعريف شده است كه به برونگرايي پنج عامل بزرگ خيلي شبيه است. بنابراين بعد برونگرايي هگزاكو پي.آي براي رده بندي كردن از رويه هاي بيانگري، جسارت اجتماعي، سرزندگي استفاده شد.
سازگاري و زیرمقیاس ها: محتوايش شامل خوش طبعي، تحمل پذير، و دلپذيري در مقابل تندمزاجي، تحريكپذيري و مداخلهگر و انتقادگر. قابل توجه است كه محتويات اين بعد با محتويات پنج عامل بزرگ متفاوت است. در نسخه هگزاكو سازگاري شامل تندمزاجي و تحريك پذيري است كه يكي از عناصر ثبات هيجاني پايين است. براساس توضيحات بالا اين بعد با رويه هاي بخشش، نجابت، انعطاف پذيري و بردباري مشخص شده است.
باوجدان بودن و زیرمقیاس ها: براساس مطالعات ساختار شخصيت، اين بعد از رويههاي سازمان دهي، كارسخت، دقت، و تماميت تشكيل شده است. اين بعد تقريبا با عامل با وجدان بودن مدل پنج عاملي برابر است. باوجدان بودن در هگزاكو با چهار رويه سازمان دهي، پشت كار، كمال گرايي و احتياط مشخص شده است.
گشودگي به تجربه و زیرمقیاس ها: عامل نهايي به نام خرد/پندار شايد بحث انگيزترين اصطلاح در مطالعات واژه اي باشد. وجه پندار صفاتي مانند اصالت و خلاقيت را شامل مي شود كه به نظر ميرسد عنصر نيرومند اين عامل در مطالعات قبلي بوده باشد. در مفهوم سازي هگزاكو به دليل شباهت بيشتر با نام قبلي به جاي خرد/ پندار از گشودگي به تجربه استفاده شده است و عناصر خرد، هوش يا توانايي ذهني را شامل نشده است.
گشودگي به تجربه در هگزاكو با چهار رويه درك زيبايي شناختي، كنجكاوي، خلاقيت و بي تكليفي مشخص شده است.
منابع
1. Lee, K., & Ashton, M. C. (2004). Psychometric properties of the HEXACO Personality Inventory. Multivariate Behavioral Research, 39, 329–358.
2. Lee K, Ogunfowora B, Ashton MC. (2005). Personality traits beyond the Big Five: Are they within the HEXACO space? Journal of Personality, 73, 1437– 1463.
نرم افزار آزمونهاي روانشناختي که به تازگی توسط موسسه آزمونیارِ پویا آماده شده است.
|
شناسه |
نام نرم افزار |
شرح |
|
2021 |
پرسشنامه كيفيت زندگي36 - SF |
36 مادهای، با هنجار ايراني |
|
2022 |
پرسشنامه هوش هيجاني شوت |
33 مادهای، با هنجار ايراني |
|
2023 |
پرسشنامه استرس شغلي اسيپو |
60 مادهاي، شامل 6 زيرمقياس با هنجار خارجي |
|
2024 |
پرسشنامه راهبردهای مقابلهای لازاروس(WOCQ) |
66 مادهاي، شامل 8 زيرمقياس با هنجار ايراني |
|
2025 |
پرسشنامه سلامتعمومي GHQ-12)) |
12 مادهای، با 4 زيرمقياس و با هنجار ايراني |
|
2026 |
مقياس DASS-21 |
21 مادهای، با 3 زيرمقياس و با هنجار ايراني |
|
2027 |
پرسشنامه رضايت شغلي (JDI) |
70 مادهای، با 5 زيرمقياس و با هنجار ايراني |
|
2028 |
پرسشنامه استرس شغلي HSE)) |
35 مادهای، با 7 زيرمقياس و با هنجار ايراني |
|
2029 |
پرسشنامه شخصيتي آيزنك بزرگسالان |
90 مادهای، با 4 زيرمقياس و با هنجار ايراني |
|
2030 |
مقياس جهتگيري مذهبي آلپورت |
21 مادهای، با 2 زيرمقياس و با هنجار ايراني |
*************
همايشهاي داخلي روانشناختي
|
|
|
|
همايشهاي داخلي روانشناختي |
|
همايشهاي روانشناختي بینالمللی
اولين همايش بين المللي روانشناسي، دين و فرهنگ
تهران، ارديبهشت 1390
نظام روانشناسي و مشاوره جمهوري اسلامي ايران و دانشكده روانشناسي و علوم تربيتي دانشگاه تهران، اولين همايش بينالمللي روانشناسي، دين و فرهنگ را با محورهاي زير در ارديبهشت 1390 برگزار ميكند:
*************
معرفي كتاب
مديريت استرس به شيوه شناختي – رفتاري
كتاب هاي كار و راهنما
نويسندگان: مايكل آنتوني، گيل ايرونسون، و نيل
اشنايدرمن؛ مترجمان: سيدجواد آلمحمد، سولماز
جوكار و دكتر حميدطاهر نشاطدوست؛
سال انتشار:1388 ؛
ناشر: جهاد دانشگاهي واحد اصفهان.
در معرفي اين كتابها كه توسط مولفان نوشته شده
است ميخوانيم:
اين كتابها، كاملا كاربردي است و ويژه متخصصاني است كه در حيطهي روانشناسي، روان- پزشكي، روانپرستاري، مشاوره، مددكاري و ساير
حيطههاي ديگر سلامت روان فعاليت دارند. موارد استفادهي اين كتابها ميتواند پژوهشي يا خدماتي باشد و در مراكزي كه درمانهاي روانشناختي را در برنامهي خود جاي دادهاند استفاده شود. در برنامه
ارايه شده در اين كتابها، از روشهاي جديدي استفاده شده است كه ميتواند تا حد قابل توجهي مشكلات مربوط به مراجعان را تخفيف دهد. اثربخشي اين پروتكل در پژوهشهاي انجام شده در داخل، مورد بررسي قرار گرفته و نتايج خوبي نشان داده است.
كتاب "راهنماي عملي مديريت استرس به شيوهي شناختي- رفتاري" شامل كليهي دستورالعملهاي لازم و گام به گام جهت هدايت جلسات درماني است.
"كتاب كار مديريت استرس به شيوهي شناختي- رفتاري"، مربوط به بيماران يا درمانجويان است كه آنها ميبايست اين كتاب را در جلسات درماني به ورند و همراه با درمانگر از آن استفاده Ĥ همراه خود بي نمايند. درمانجويان ميبايست تكاليف داخل جلسات و تكاليف خانگي را در "كتاب كار" انجام دهند. مزيت ديگر "كتاب كار" اين است كه محتواي جلسات درمان در آن محفوظ ميباشد و هر زمان كه درمانجو نياز داشته باشد، ميتواند آن را مرور نمايد. در اين كتاب، تمامي جداول و برگه هاي مورد نياز هر فصل آمده است و نياز به هيچ گونه كپيبرداري از كتاب وجود ندارد.
ü
معرفي كتاب و برخي اخبار
همايشها از خبرنامه انجمن روانشناسي 
ايران
نقل شده است.